ట్యాగులు


క్రాంతి శ్రీనివాస రావు కవిత్వం నాకు ఫేస్ బుక్ ద్వారానే పరిచయం. ఆయనకవిత సంపుటి “సమాంతర ఛాయలు”  విడుదలకి ముందు వచ్చిన సమీక్షలు పేపర్లలో, వివిధ లింకుల్లో చదివాను. పుస్తకం తెప్పించుకొని, ముందుమాటలు, వెనుక మాటలుచదివేశాను. ఈయన కవితలు ప్రాచుర్యం పొందటానికి కారణాలు ఇంతకు ముందేరాసేసారు. ఈవెంట్, మెమెరీ, మెటాఫర్ ని కలిపి కుట్టాడన్నారు (అఫ్సర్).మట్టిలో కవితా సేద్యం చేసాడన్నారు(అరుణ్ సాగర్). ఈయన కవితలు “పాప్బీజింగ్స్ స్వరాలకు నినాద రూపాన్నిచ్చిన ట్రేసీ చాపమెన్ లాగ ఉన్నాయన్నారు (కవి యాకోబ్). “శ్రీనివాసరావు గారి ప్రధాన భావప్రవాహం మానవాళిని నడిపించేప్రయత్నంగా ఉందన్నారు” (బి.వి.వి. ప్రసాద్). “రైతులు, రైతుకూలీలు, మహిళలు, దళితులు, బహుజనుల అస్తిత్వ సమస్యలను ఒక పేషన్ (ఫేషన్ కాదు) తోపట్టించుకొన్నాడన్నారు” (ఖాదర్ మొహియుద్దీన్). ఈయన కవిత్వం “చనుబాలుకుబదులు కనుబాలు” కార్చింది అన్నారు (సీతారాం). ప్రసేన్ గారు ఈయన రాతల్లోట్రెడీషనలిజం , మోడ్రనిజం, పోస్ట్ మోడ్రనిజం మూడు కలిసి ఉన్నాయని అంటారు. (మనలో మాట ఇందులో చాలా పదాలు నాకు తెలియవు)
ఇంతమంది మేధావులు వాళ్ళ పరిజ్ఞానాన్ని అంతా వెచ్చించి ఈయన కవితలనువిశ్లేషిస్తే, కవిత్వం గురించి అ ఆ లు తెలియని నేను రాయబోవటం సాహసమేఅవుతుంది. అయినా ఒక  పాఠకురాలిగా నాకు కూడ హక్కు ఉందని, ఈ కవితల గురించి నాదృక్కోణం నేనూ రాసి చూద్దాం అనిపించి మొదలెట్టాను.
అసలీయన ఇన్ని కవితలు ఎలా రాయగలిగాడు ఇంత తక్కువ కాలంలో?  ఆలోచనలకు అక్షరరూపం కవులు అంత సుందరం గా ఎలా ఇవ్వగలరు? అనే నా ప్రశ్నకు ఆయన ఏ కవిఇవ్వనంత సరళంగా సమాధానం ఇచ్చాడు. ఇలాంటి కవులు కవిత్వంలోనే ఆలోచిస్తారు.కవిత్వంలోనే శ్వాసిస్తారు. దానికి కావలిసిన ముడి సరుకు పద సంపద, ఈయన ముందేపుష్కలం గా సముపార్జించుకొని కవితా సేద్యం మొదలు పెట్టాడనిపించింది.
“జ్ఞాపకాల ప్రవాహం లోంచి కొట్టుకొచ్చి/ఆలోచనల సుడిగుండాల్లోచిక్కుకున్న/ నాలుగు వాక్యాలను ఏరుకొన్నానీపూట. గణుపులున్న చోట/ వంకర్లవద్ద/ పొయ్యిలోకి వంట చెరుకును విరిచినట్లు/విరిచేశాను మాటల్ని. ఆనందంపంచాల్సినప్పుడో/ అర్ధం చెప్పాల్సిన దగ్గరో/ ప్రశ్నను సంధించాల్సిన చోటనో/వాక్యాలను జాగ్రత్తగా తుంచిపెట్టాను. ప్రతీకలతో పదిలంగా చుట్టాను.” అంటూఅరటి పండు వలచినట్లు  పాఠం చెప్పేసాడు. (క్షతగాత్రం)
మనసులోని భావాలు పుటలలో అక్షరాలు గా మారాలంటే మా బోటి వాళ్ళు తలక్రిందులుగా తపస్సు చేయాలి. అహర్నిశలు శ్రమించాలి. కాని ఈయన అలవోకగా ఆ పనిసాధించటమే కాకుండా, అంతే సులువుగా భోధించేస్తున్నాడు. ” మనసును మాటల్లోపోసి/ అవసరమైనప్పుడు మార్మికత ఇచ్చాను. అవి వంతెనల్లా/ మెట్ల వరుసల్లా/వీణా తంత్రుల్లా/ బాణా సంచుల్లా/ ఆయుధాల పాదుల్లా మారి భావాలనుపండిస్తున్నాయి.” అని గర్వంగా తన సాహిత్య పంటను మనకు ప్రదర్శిస్తాడు.
అంతే కాదు అస్పష్టమైన తన ఆలోచనలకు ఒక రూపాన్ని ఇచ్చి, తను నేర్చుకొన్నజీవిత పాఠాలను మనకు వినిపించాలని అతి నిరాడంబరంగా అభిలషిస్తాడు.  “ఆకారనిరాకారాల మధ్య/ సంధి కుదిర్చి/ నిన్నటి రేపును ఈ రోజుతో కట్టిపడేసి/దర్శించిన జీవిత సత్యాలకు అక్షర రూపం సమకూర్చాలనివుంది/కవిసంగమంలోనిత్య కచేరీ చేయాలని వుంది.”   (సౌండ్ షేడ్)
కాని మళ్ళీ తనే, అర్ధవంతమైన మాటలు అందమైన కవితలుగా మారాలంటే అంత సులభంకాదని, చాలా శోధన జరగాలని కూడ చెబుతున్నాడు. ( మీ కవితలు చదువుతుంటే మీరంతకష్టపడ్డట్టు అనిపించటం లేదండి)
“అర్ధాలు మోస్తూ మాటలు/ వేల మైళ్ళూ/ మనసు తీరం వెంబడి నడవకుండా/ భావాలఅలల్లో తడవకుండా/ వాక్యమై వొళ్ళు విరుచుకోవు. తెల్లకాగితంపై/ కవిత్వం కళ్ళూతెరుచుకోదు, తీరిక సమయాలు కవిత్వపు కోరికలు తీర్చలేవు.” అనితీర్మానిస్తాడు. (ఖాళీ పాళీ) .
కవితలలో వ్యక్తీకరించిన అన్ని సంగతులు ఆణిముత్యాలు కాలేవు. మంది, మజ్జిగచందాన సంఖ్య పెరిగే కొలది గుణ దోషాలు అనివార్యమౌతాయి. అయినా సరే “డోంట్కేర్ ” అట.
“మనసు చెంబుకు/భావాల అరచేతులడ్డు పెట్టి/ఎంత అక్షర కళ్ళాపీచల్లినా/అంతగా నా అజ్ఞానం రికార్డ్ చేయబడుతూనే ఉంది./అయినా ఆపాలనిలేదు/ఒకప్పటి వాక్యాలుగానన్నా/వ్యాఖ్యానించబడతాయని/ అక్షర కాళ్ళాపీ ఆపకుండాచల్లుతూనే ఉన్నా/మనసును మాటలుగా మార్చి రువ్వుతూనే ఉన్నా.” (ఫైర్ బాక్స్)అంటూ ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తాడు.
కవి తాత్వికత, అంతర్గత ప్రపంచ దృక్పధం ఆయన కవిత్వానికి వనరులు అంటారు. ఈవిషయలో ఈయనది “అంతా … లెక్కే.”  ”కొలవటం రానివాడు/ కొలువుకు పనికి రాడు.లెక్కలు రాని మనిషి, రెక్కలు తెగిన పక్షి ఒకటే. జరగబోయే సంఘటనలు అంచనావేయటం రావాలి, ప్రకృతి ప్రమాదాలను ముందే కనిపెట్టే పశుపక్షాదుల్లా” అనిమనల్ని గంభీరంగా హెచ్చరిస్తాడు. జీవితగమనానికి సంబంధించిన దృఢ నిర్ణయాలువ్యక్తమవుతాయి ఈ కవితలో.
అంతలోనే మనసుకు, శరీరానికి జత కుదరటం లేదని సగటు మనిషి లాగా తెల్ల ముఖంవేస్తాడు. “సందేహాలతో మనసు/తీరని దాహంతో దేహం/ సమాంతర రేఖలుగాసాగిపోతున్నాయి. ఇప్పుడెందుకో/ దేహానికి సందేహం/ మనసుకి దాహం వేస్తోంది.మనసూ దేహం/ వెలుగు చీకట్లలా/ ఎప్పుడూ విరహాన్నేఅనుభవిస్తున్నాయి.” అంటూమనసు విప్పుతాడు. (జతలేని జంట)
ఒక కవి పదే పదే తన కవితల మీద అభిప్రాయాలు పలువురి నుండి అడుగుతున్నాడంటేఅతను తనను తాను సంపూర్ణం చేసుకోవటానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడని అర్ధంచేసుకోవాలి. కళాకారుడు ఎవరికైనా  ఆ నిబద్ధత ఎంతో అవసరం. మన ప్రజా కవిశ్రీనివాసరావు గారికి ఆ ఆదుర్దా మరీ ఎక్కువ.  “గెలుపంతా ఆమెదే” కవిత చదివినేను అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసాను. ఆ కవిత ” కార్యేసు దాసి” శ్లోకానికి ఆధునికరూపం లాగా ఉంది, మీరు స్త్రీల మీద నైతిక వత్తిడి పెంచుతున్నారని” చెప్పాను. బుద్దిగా విని ఒప్పుకొన్నారు. సహేతుకమైన విమర్శను ఆహ్వానించటమేకాదు, అన్వేషిస్తాడు ఈయన. తన పాఠకులతో ఇంకా అంటాడు “ప్రియ నేస్తమా/ నాతోమాట్లాడు కాసేపు/ మనసంతా ఆలోచనలే/తూర్పారబట్టుకోవాలొకసారి. నేస్తమా/వాదులాడవా నాతో ఒక్కసారి భావాలను జల్లెడ పట్టుకోవాలి. తిరిగి తర్కించవానాతో/ అందులో/ పనికొచ్చేవేవో/ లెక్కించుకోవాలి. ప్రియ నేస్తమా/ సాయంనిలబడవా/ హృదయానికి చిల్లు బడి హోరు గాలి వీస్తోంది.” అని తన అంతర్గతఆవిష్కరణకు సాయం మనల్ని అర్ధిస్తాడు. (అన్వేషణ)
కవి జ్ఞాని. కవి తత్వవేత్త. కవి అనుభవశాలి. ఈ కవి కూడ జీవితాన్ని కాచివడపోసి మనకందరికి కరతలామలకం చేయ బూనాడు. వదిలించుకోలేని బంధాల్ని,కాలాన్నివెనక్కి తిప్పలేని అసాధ్యాన్నిలఘువుగా వివరిస్తాడు “జీవితమంటే/కాలంచెట్టుపై/ నీవు చెక్కిన /హృదయపు బొమ్మలోంచి  కారిన/ జిగురు బంక. జీవితమంటే/కాలప్రవాహ వాలుపై/ ఒకే ఒక్కసారి ఆడే/ జారుడు బండాట.”. (చంద్రుని పైపాదముద్ర)
కవిత్వం వ్యాపారపరం అవటం కవులందరికి శోకావేశమే. అక్షరాలు అమ్ముడు పోవటంఅంటే రక్తమాంసాలు కోసి ఇచ్చిన  నొప్పి నిజమైన కవికి ఉంటుంది. ఈయన తన వేదననుఈ రకంగా అక్షీకరించాడు. ” వ్యాపార ప్రపంచం వీసాలిస్తుంటే/ కవితా కన్యలుఅష్టదిక్కులా పాలిస్తున్నాయి. యాడ్ మాడ్ ప్రపంచమే/ కవిత్వకర్మాగారమైవింతవిపణిని నడిపిస్తుంది. మార్కెట్ మురికితో మాసిన కవితలను/ పేదల కన్నీటితో కడిగి జలశీల ఉద్యమాలే కవితా వస్తువులుగా అక్షరసేనలు కదలాలిప్పుడు” అంటుతన కళాకారుడి గా తను ఎటో  ప్రకటించుకొన్నాడు.
ఈయన ప్రకృతి ప్రేమికుడు. చాలా మంది సూర్యుడు, చంద్రుడు, చుక్కల మీదకవితలల్లినా, ఈయన స్కూలు వేరు. తను చదివిన విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని కవితల్లోకిఅనువదిస్తాడు. అందులోనూ సూర్యుడు తన కవితల్లో ప్రియవస్తువు. ఒకసారి “ఎత్తుకు పోయిన నిద్రను/ వెదుకుతూ ఉంటే /రోజు ఎదురయ్యే దూరపు చుట్టం/ రానేవచ్చాడు/దొర్లటం ఆపి/ పరిగెత్తటం మొదలెట్టమన్నాడు,” అని విసుక్కొంటాడు.(పడక.. నడక) “ఒరేయ్/ నాలుగు నిప్పులు పోయండ్రా/ సూర్యుని నెత్తిమీద.వాడికేమొచ్చిందో/పొడ అగ్గి రూపంలో/కొంపలో జొరబడి/ఉన్న కాస్త చాటును/ చెరుకుగడలా మంటల దవడలతో నమిలేస్తున్నాడు” అని శాపనార్ధాలు పెడతాడు. (సూర్యుడ్నిపొయ్యిలో పెడదాం). “ముగించే లోపు/ అనేక / ప్రారంభాలుండే జీవన సర్కసుకు/కిరణాల గడలేసుకొని/ పోల్ జంప్ చేస్తూ/ నిత్యం/ గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇస్తూనేఉన్నాడు సూర్యుడు.” అని   ప్రశంసించగలడు కూడ.(అనిత్యం)
ఆకలి చావులను జనాభాలెక్కల పట్టికలో మరణాలుగా చూడగలుగుతున్న మన ఉదాశీనతనుచెంప దెబ్బ కొట్టి, వాటి వాస్తవిక తీవ్రతను మనకు పదాలతో దృశ్యీకరించిచూపించాడు. ఆకలి చావుల అంతిమ  దశను “ఒక్కో అవయవం కూలి/అణువణువూ చీలి/తనువంతా తగలడి/ చితిని చేరకముందే/ మా కపాలం పగిలిన శభ్ధం/ మేమే వింటూ/ ఊహలకందని వేదన/ ఊదర పెడుతుంటే ఊపిరి వదులుతుంటాం.” అని వర్ణించాడు. (బాబోయ్) “మిగతా జంతువులకు మల్లే/ సహజాత సంతోషాలు దొరకవు/సహజ మరణాలు ప్రాప్తించవు.ఆకలి చావులు కావట మావి/ అసలవి లేనే లేవట.” ఇక్కడ ఆయన పద, భావ లయలకుమురిసిపోయే సంతోషాన్ని కూడ ఇవ్వకుండా ఏడిపించేసాడు. (ఆకలి…కొలత).
‘దొరసానుడు’ కవితలో “గడీలకు గడియలేస్తే/ గంగలో కలిసిపోయాయనుకొన్నా/ మారువేషాలేసుకొని మన మధ్యే తిరుగుతున్నాయని/ ఈ మధ్యే తెలిసింది. రంగు మార్చినగడీ/ రాజకీయ గారడి  రహస్య ఎజెండాతో /రాజదర్బార్లు రోజూ చేస్తూనే ఉంది.” అంటూ భూసామ్య పెత్తందారీ రాజకీయ ప్రస్థానాన్ని భావగర్భంగా బట్ట బయలుచేసాడు.”
అక్షరాలు ఈయన వేసే భావాల ముగ్గుల్లో బుద్దిగా గొబ్బెమ్మల్లాకూర్చుంటాయి. పిలిస్తే వచ్చే చుట్టాల్లా కాకుండా ఇంటి ఆడబడచులంత సహజంగా ఈయనకవితల్లో అమరిపోతాయి.మార్మికత ఈయన కవితల్లో ముగ్ధంగా ముడుచుకొని ఉంటుంది.గాఢత పాఠకుడు శ్వాసించినంతగలిగినంత దొరుకుతుంది. ఈయన పదాలు సజీవ సాహిత్యఊటలు. వాక్యాలు వొళ్ళు విరుచుకొన్న సత్యాలు. భావాలు తాత్వికత, తార్కికతసమ్మేళనాలు. ఎంచుకొన్న సందర్భాలు పూర్తిగా సమయోచితాలు. వెరసి శ్రీనివాసరావుగారి కవితలు డాంబికాలు పోని హఫ్ చేతుల చొక్క వేసుకొన్న సగటు మనిషి అంతఃచిత్రాలు. ఇవి సాధారణ పాఠకుడికి అందుతాయి. సుద్దులు చెబుతాయి, ప్రేరణనిస్తాయి.

ఒక సగటు మనిషి అంతరంగ చిత్రం- క్రాంతి శ్రీనివాస్ కవిత్వం