ట్యాగులు

14042008495

“వెంకటాపురంలో ఇళ్ళు కట్టుకొన్నాము గృహ ప్రవేశానికి రండి.” అని పిలుపు వచ్చింది.

“పిచ్చమ్మత్త వస్తుందా ?” వెంటనే అడిగాను.

“మీ పిచ్చమ్మత్త రాకుండానా!” ఆ ఇంటి కోడలు నవ్వింది.

వెంకటాపురం రోడ్డు పట్టగానే నలభై ఏళ్ళనాటి ఆనవాళ్ళుకోసం వెదకటం మొదలు పెట్టాను. పిచ్చమత్త ఆధ్వర్యంలో మేము కార్తీకదీపాలు పెట్టిన చెరువు ఎండి పోయి ఉంది. ఖాళీగా నడిచిన ఊరి దార్లో చాలా ఇళ్ళు వచ్చాయి. పల్లె ముందుకు వచ్చినట్లుంది. అంబేడ్కర్ బొమ్మ కనబడింది.

నాకు చిన్నప్పుడు చుట్టాలు అంటే పిచ్చమ్మత్త వాళ్ళే అనుకొనేదాన్ని. వాళ్ళు మా చుట్టాలు కారని నాకు చాలా ఏళ్ళ దాకా తెలియదు. మా అమ్మా, నాన్న కొరిశపాడు బ్లాక్ లో పని చేస్తున్నప్పుడు వాళ్ళ కుటుంబం పరిచయం అయ్యిందని పెద్దయ్యాకనే తెలిసింది. కొరిశపాడు క్వార్టర్స్ లో మేము ఉన్నపుడు రామ్ములక్కాయలు (టమోటాలు), వంకాయలు, ఆకుకూరలు సంచితో పిచ్చమ్మత్త ఒక పక్కకు వంగి పోయి మా యింటికి నడుస్తూ వచ్చే దృశ్యం నాకింకా కళ్ళకు కట్టినట్లే ఉంది. ఐదుగురు పిల్లలతో, పదిహేను ఎకరాల పొలంతో ఆడపని, మొగపని నెత్తిన వేసుకొని ఉక్కిరి బిక్కిరి అవుతుండేది. మా నాన్న ‘అన్నయ్యా’ అని పిలిచేది. మా రెండు కుటుంబాలు నా చిన్నప్పుడు ఒకరి మీద ఒకరం ఆధారపడి ఉండే వాళ్ళం. ఆ బంధం చాలా ఏళ్ళు కొనసాగింది.

నేను మొదట చూసిన పెళ్ళి వాళ్ళింట్లోనే , వాళ్ళ పెద్ద అమ్మాయి అలివేలు మంగది. అర్ధరాత్రి పెళ్ళి. కునికిపాట్లు పడుతూ చూశాను. అమ్మ పెళ్ళికూతురికి బహుకరించిన ‘వానిటీ బాగ్’ ని అందరు అప్పుడు అబ్బురంగా చూశారు. పిచ్చమ్మత్త రెండో కూతురు పద్మ పెళ్ళికి ఇంటింటికి తిరిగి పసుపు కుంకమలు పంచాము. చిన్నదాన్ని అయినా నన్నో పెరంటాలుగా తీసుకొన్నారు. చాలా పెంకుటిల్లు అప్పుడు ఖాళీగా ఉన్నాయి. ‘పొలానికి పోయి ఉంటదిలే’ అనుకుంటూ ఇంటి వరండాలలో వాళ్ళు మర్చిపోకుండా అట్టి పెట్టిన జర్మన్ సిల్వర్ ప్లేట్లలో పసుపు, కుంకుమ, కొబ్బరి వదిలి వచ్చారు.

పిచ్చమ్మత్త ఇల్లే నాకు చాలా ఇష్టంగా ఉండేది. పెద్ద హాలు, పడమటి గది. చిన్న వంటిల్లు. ఎనక విశాలమైన పెరడు. తరువాత చాలా కధల్లో, నవలల్లో వర్ణించిన పల్లెటూరి ఇళ్ళు ఆ ఇంటి లాగే నేను ఊహించుకొనే దాన్ని. పిచ్చమ్మత్త వాళ్ళ అమ్మ అప్పుడు బతికే ఉండేది. పెద్ద కాగుకి నీళ్ళు కాసుకొని పాల తపేలతో పెరడంతా తిరుగుతూ నీళ్ళు పోసుకొనేది. ఆమె వందేళ్ళు బతికిందని అనుకొనే వాళ్ళు.

పక్కనే జాగర్లమూడిపాలెం. పిచ్చమ్మత్త పుట్టినూరు. పొలాల్లో పడి నడిచి వెళ్ళే వాళ్ళం. అక్కడ పిచ్చమ్మత్త చెల్లలు వెంకమ్మత్త ఉండేది. వాళ్ళు పొగాకు వేసేవాళ్ళు. ఇంటినానుకొని బార్నీలు ఉండేవి. వాళ్ళ కొష్టాల్లోనే పొయ్యి పెట్టి ఒక రోజు అరిసలు వండారు. నా వాటా పది నేతి అరిసలు తినేసినట్లు గుర్తు. వాళ్ళ ఇంట్లో కూడా నేను పది రోజులు ఉన్నాను. వచ్చే ముందు రోజు, కోమటి కొట్లో నాకు పువ్వుల పువ్వుల గౌను గుడ్డ కొని గౌను కుట్టించి వేసింది. కృష్ణుడి జడ వేసి దాంట్లో మందార పువ్వు పెట్టి ముస్తాబు చేసింది. వాళ్ళ అబ్బాయి శోభన్ బాబు సైకిలు మీద నాతో పాటు అరిసలు, కూరగాయలు ఎక్కించుకొని వస్తుంటే కాలు సైకిలు గానులో పెట్టి బావురుమన్నాను. శోభన్ బాబు బిక్క చచ్చిపోయాడు అప్పుడు.

ఆ వెంకమ్మత్త నేను ఇంటర్ లో ఉండగా పురుగుల మందు తాగి చని పోయింది. ‘పోయే కాలం వచ్చి మందు తాగింది ముండ. బంగారంలాంటి కాపురం.‘ అని తిట్టి పోసింది పిచ్చమ్మత్త చచ్చి పోయిన చెల్లెల్ని. ఆ కోపంలో ‘అట్టా చావాలనుకొంటే నేనేన్ని సార్లు చావాలో’ అనే ఆక్రోశం అర్ధం అవుతుంది ఇప్పుడు నాకు. వెంకమ్మత్త ఎందుకు చనిపోయింద? ఆ రోజుల్లో జరిగిన రైతుల ఆత్మహత్యల్లో అది ఒకటా? ఆడరైతు కాబట్టి ఇంట్లో కారణాలు అనుకొన్నారేమో! మెనోపాజ్ దశలో ఆ వత్తిడులు భరించలేక పోయిందేమో!

తరువాత మేము గుంటూరులో ఉండగా వెంకమ్మత్త కూతురు లీల కళ్ళు చూపించుకోవడానికి వచ్చింది. కళ్ళల్లో పిగ్మెంటేషన్. ‘పత్తి పొలాన మందు కొట్టాను.’ అని చెప్పింది.

చాలా కష్టాలు పడి పిల్లల్ని పెద్ద చేసింది పిచ్చమ్మత్త. చిన్నమ్మాయికి మాత్రం రెండో పెళ్ళి సంబంధం చేసి అన్యాయం చేసిందని అనుకొన్నాము. ఇక్కడ పొలాలు భారం అయ్యాక కొడుకులు ఇద్దరూ బళ్ళారి వెళ్ళి వ్యవసాయం చేసి తరువాత సీడ్స్ వ్యాపారం చేసి బాగా గడించారు. ఆడపిల్లలు కూడా మెల్లిగా అక్కడికే చేరారు. అందరూ ‘బాగున్నారని’ విన్నాను.

ఊర్లోకి రాగానే కొత్తగా కట్టిన ఇల్లు కనబడింది. హోమం వేసి ఏవో పూజలు చేస్తున్నారు. ఇంతకు ముందు ఇన్ని పూజలు ఉండేవా? సంధ్య వేళ దీపం పెట్టుకొని పిచ్చమ్మత్త నోరు కదుపుతూ చెంపలు వేసుకోవటం గుర్తు. రెండో అమ్మాయి పద్మ, చిన్నమ్మాయి రమ కనబడి పలకరించారు. వెనుకగా తెల్లటి జుట్టు ముడి వేసుకొని పిచ్చమ్మత్త కూర్చొని ఉంది. “అత్తా నన్ను గుర్తు పట్టావా?” అడిగాను. నా బుగ్గలు పట్టి దగ్గరకు లాక్కొని “అత్త ముసలిదై పోయింది బంగారు. నువ్వెవరో చెప్పు.” అడిగింది. చెప్పాను. ‘నువ్వా తల్లీ ‘ అంటూ అందరి కుశలం అడిగింది. తన చుట్టూ చేరిన వాళ్లందరికీ కలిపి కబుర్లు చెప్పింది.

“మా అబ్బాయి హైదరాబాదు నుండి నన్ను కారులో తీసుకొని వచ్చాడు. ‘అమ్మా మనూరు వచ్చింది దిగు’ అన్నాడు. ‘ఇది మనూరు ఎందుకాయ అన్నాను. ‘మనూరేనే దిగు” అన్నాడు మా సుబ్బారావు.”

“పదేళ్ళ కితం దాకా ఈడనే ఉన్నానమ్మ. నా మనవడు అన్నాడు గదా ‘అమ్మమ్మ, ఇక నిన్ను చూసేవాళ్ళెవరూ అక్కడ లేరు. వచ్చేయి’ అని. నిజమేనమ్మ. ఊళ్ళు ఇక ఊళ్ళుగా ఉన్నాయా” నిష్టూరం.

‘మరి నీ కొడుకులు బళ్ళారి బోయి సంపాదించుకొన్నట్లే అందరూ పోవద్దూ’ పక్కనే దీర్ఘం వినిపించింది.

ఆ మాట వినకుండా నా చెయ్యి పట్టుకొని “మీ అత్తకు రొమ్ము కాన్సర్ వచ్చిందే తల్లి. చచ్చి బతికాను.” అంది

“ఆ డాక్టరమ్మ నేను పల్లెటూరు దాన్నని ఏలిముద్ర వేయమంది. నేను పెన్ను లాక్కొని ‘ధూళిపాళ సుబ్బయ్య భార్య పిచ్చమ్మ’ అని సంతకం చేశా. అందరూ మెచ్చుకొన్నారు.” గర్వం

“నా కొడుకు నన్ను పూవుల్లో పెట్టి చూసుకొంటున్నాడు. నా రూములో నాకు టీవి కూడా పెట్టించాడు. నా కోడలు ‘అమ్మమ్మ కాపీ తాగు, అమ్మమ్మ టిపెను తిను.’ అని నా వెనకాలే తిరుగుద్ది. నా అలవాట్లన్నిబ్రాహ్మల అలవాట్లు కదా. కాపీ అలవాటు.” కదలని పళ్ళతో నవ్వు.

“మన వెంకటసావి అల్లుడు సుధాకరు. ఒంగోల్లో మంచి డాక్టరులే. నా పుట్టిల్లు జాగర్లమూడివారి పాలెం నుండి కానీ, అత్తిల్లు వెంకటాపురం నుండి కానీ ఎవరు వెళ్ళినా ఊరకే చూసి మందులు కూడా ఇచ్చి పంపుతాడమ్మ.” ఆపేక్ష

ఇంతలో ఒక పాప ఒంటి నిండా, జుట్టు నిండా నగలతో వచ్చింది. “వెంకటసావి (పెద్ద కొడుకు) మనవరాలు.” అంటూ బుగ్గలు పుణికింది.

“ఏ వయసులో నీకు పెళ్ళైయింది అత్త?” అడిగాను.

“అయిదేళ్ళకమ్మ. తలంబ్రాలు కూడా ఎత్తి పోయించారు. పదేహేనేళ్ళకు పెద్ద మనిషి నయ్యాను. ముప్పై ఏళ్ళ దాకా పిల్లలు పుట్టలేదు. మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకొంటానని మీ మావయ్య ఊగాడు. అప్పుడు ఒక సాములోరు చెయ్యి చూసి సంతాన యోగ్యం ఉందని చెప్పారు.” లీలగా పిచ్చమ్మత్త భర్త ముఖం గుర్తుకు వచ్చింది. ఇంటి యవ్వారాల్లో ఆయన పాత్ర తక్కువే.

“మొదట ఐదుగురు బతకలా. పాలు తాగకుండా ‘యే యే యే ‘ అని ఎనక్కి ఇరుచుకొని పడి పోయి చచ్చిపోయేవాళ్ళు. అప్పుడు మా ఊరికి కొత్తగా వచ్చిన నర్సమ్మ చెప్పింది. ‘కొడవలితో బొడ్డు కోయవాకండి. బ్లేడు వాడండి.’ అని. తర్వాత ఈ ఐదుగురు నాకు మిగిలారు. కోటి సావి కాన్పుకి నాకు ముప్పై ఆరేళ్ళు.”

“అయితే అత్త నీకిప్పుడు 94” అన్నాను.

“ఆ దేవుడు నన్నింకా ఉంచాడమ్మ.” సంజాయిషీ

“రాత్రి గృహ ప్రవేశం అయ్యాక అద్దంకి హోటల్ లో పడుకొని పొద్దున్నే వచ్చాము.“ పద్మ చెప్పింది.

“అదేంటి ఈ వూళ్ళో బందువులు ఎవరు లేరా?”

“ఉన్నారు. ఇంతమందిమి ఉన్నాము. ఎవర్ని ఇబ్బంది పెడతాము? అన్నయ్య అందరికి లాడ్జీలు బుక్ చేశాడు”

పెద్ద వాను ఇంటి ముందు ఆగింది. కిన్లే చిన్న బాటిల్స్ ముందు దిగాయి. తలకు పాలథీన్ కవర్లు కట్టుకొని కొంతమంది కుర్రాళ్ళు వడ్డింపుకి వరుసగా నిల్చోన్నారు. కాలేజీ పిల్లలు అనుకొంటాను. పాకెట్ మని కోసమో, ఫీజుల కోసమో వచ్చి ఉంటారు.

శోభన్ బాబు పెద్దవాడై కనబడ్డాడు.

ఇంతలో హోమం నుండి పిచ్చమ్మత్త కొడుకులు లేసి వచ్చారు. పలకరింపులు అయ్యాక వ్యాపారాలు, రియల్ ఎస్టేట్ బూమ్ గురించి మాట్లాడారు. కొత్త రాజధాని ప్రాంతంలో స్థలం కొనాలనుకొంటున్నామని పిచ్చమ్మత్త మనవడు చెప్పాడు. పాకేజీ ఇంకొద్దిగా ఇస్తే రైతులందరూ పొలాలివ్వటానికి రెడీగా ఉన్నారన్నాడు.

సూటిగా అతడి కళ్ళల్లోకి చూశాను.

అతడూ చూశాడు.

“నా పొలం ఇవ్వటం నాకు ఇష్టం లేదు.” టీవీలో చెప్పిన రైతుని ఆ చానల్ అధినేత చూసిన చూపు ఇతగాడిది.

భూమితో పేగు బంధం తెగిపోయి చానా నాళ్ళయింది ఇతనికి. బహుశ ఒక తరం అయ్యిందేమో.

“నేనిక్కడ పరాయి.” అప్పటికి నాకు అర్ధం అయ్యింది.

ఈ ఊరిని నన్ను కలిపి ఉంచిన పిచ్చమ్మత్త దగ్గరకు వెళ్ళి

“నువ్వు వందేళ్ళు బతకాలత్త” అని చెప్పేసి వచ్చేశాను.

ప్రకటనలు